Karate Kyokushin

Kyokushin to system karate pełnokontaktowego ukształtowany w Japonii w połowie XX wieku przez Masutatsu Oyamę. Zachowuje klasyczne elementy japońskiego karate — technikę podstawową, kata, kumite, stopnie uczniowskie i mistrzowskie oraz etykietę dojo — ale szczególnie dużą rolę przypisuje pracy z realnym oporem, przygotowaniu fizycznemu i kontaktowej formule walki.

Nazwę zapisuje się znakami 極真 i najczęściej tłumaczy jako „ostateczna prawda” albo „najwyższa prawda”. Nie opisuje ona konkretnej techniki ani przepisu sportowego. Jest raczej filozoficzną nazwą kierunku, w którym ma zmierzać praktyka karate.

Skąd wywodzi się Kyokushin

Twórcą Kyokushin był Masutatsu Oyama (1923–1994), karateka koreańskiego pochodzenia, który rozwijał swoją działalność w Japonii. Zanim stworzył własny system, poznawał między innymi Shotokan i Goju-ryu. Z tych tradycji przejął znaczną część technik i form, a następnie połączył je z intensywnym przygotowaniem fizycznym oraz treningiem opartym na kontakcie.

W latach 50. Oyama prowadził własne dojo w Tokio. W 1964 roku powstała International Karate Organization Kyokushinkaikan, a ważnymi etapami rozwoju sportowej formuły stylu były pierwsze otwarte mistrzostwa Japonii w 1969 roku i pierwsze otwarte mistrzostwa świata w 1975 roku.

Historia Oyamy bywa opowiadana poprzez widowiskowe epizody i opowieści o skrajnie wymagającym treningu. Dla zrozumienia samego stylu ważniejsze jest jednak to, że Kyokushin powstawało stopniowo: przez łączenie tradycyjnej techniki karate, metodycznego szkolenia w dojo, przygotowania fizycznego i przepisów pozwalających sprawdzać umiejętności w kontakcie.

Z czego składa się trening

Trening Kyokushin często opisuje się za pomocą trzech podstawowych elementów. Taki podział jest użyteczny, choć nie obejmuje całej praktyki.

• Kihon to nauka i powtarzanie podstaw: pozycji, uderzeń, bloków, kopnięć oraz sposobów poruszania się. Celem nie jest samo zapamiętanie ruchu, lecz wypracowanie jego mechaniki, równowagi, kierunku i właściwego użycia całego ciała.
• Kata to ustalone sekwencje technik wykonywane w określonym rytmie i kierunkach. Nie są jedynie choreografią ani „walką z niewidzialnym przeciwnikiem”. Porządkują wzorce ruchowe, przejścia między pozycjami, pracę oddechu, tempo i kontrolę napięcia.
• Kumite oznacza pracę z partnerem. Obejmuje zarówno ćwiczenia umówione i zadaniowe, jak i swobodniejszy sparing. Pozwala sprawdzać dystans, moment wykonania techniki, reakcję na ruch przeciwnika oraz zdolność zachowania techniki pod presją.

W praktyce trening obejmuje również pracę na tarczach i workach, ćwiczenia siłowe i wytrzymałościowe, mobilność, koordynację oraz przygotowanie ukierunkowane na aktualny cel grupy. Proporcje tych elementów zmieniają się zależnie od wieku, poziomu zaawansowania i rodzaju zajęć.

Określenie „pełny kontakt” nie oznacza, że każda para na każdym treningu walczy z maksymalną siłą. Kontakt jest narzędziem szkoleniowym, a jego poziom powinien odpowiadać zadaniu, doświadczeniu ćwiczących i zasadom bezpieczeństwa. Inaczej wygląda nauka pierwszych technik, inaczej sparing zadaniowy, a jeszcze inaczej przygotowanie zawodnika do turnieju.

Pełny kontakt i formuła knockdown

Sportową walkę charakterystyczną dla Kyokushin określa się najczęściej jako kumite knockdown. W odróżnieniu od formuł punktowych pojedynek nie jest automatycznie przerywany po każdym czystym dotknięciu przeciwnika. Ocenia się przede wszystkim skuteczność technik, ich widoczny rezultat, przewagę w przebiegu walki oraz kryteria określone w regulaminie.

W przepisach IKO dla dorosłych dozwolone są uderzenia rękami i łokciami w tułów oraz kopnięcia w nogi, tułów i głowę. Najbardziej charakterystycznym ograniczeniem jest zakaz kontaktowego uderzania dłonią lub łokciem w twarz i szyję, mimo że kopnięcia na głowę są dozwolone. Zabronione są również między innymi ataki na krocze i kręgosłup oraz niekontrolowane atakowanie leżącego przeciwnika.

Pojedynek może zakończyć się pełnym punktem ippon, dwoma ocenami waza-ari albo decyzją sędziów. Szczegółowe kryteria są bardziej rozbudowane niż proste rozróżnienie na „nokaut” i „brak nokautu”: aktualne przepisy uwzględniają także czyste techniki, utratę równowagi, obalenia i zachowanie kontroli po wykonanej akcji.

Regulaminy oraz wymagane ochraniacze różnią się zależnie od wieku i kategorii. Dzieci i młodzież walczą według odrębnych, bardziej ograniczających zasad. Dlatego nagranie z seniorskich mistrzostw nie przedstawia ani sposobu prowadzenia pierwszych treningów, ani warunków obowiązujących we wszystkich grupach wiekowych.

Kumite jako część treningu nie jest również tym samym co start w zawodach. Można ćwiczyć pracę z partnerem technicznie, zadaniowo lub rekreacyjnie, bez prowadzenia przygotowań turniejowych.

Kyokushin jako sport i budō

Kyokushin funkcjonuje jednocześnie jako sport walki i jako jedna z tradycji japońskiego budō, czyli „drogi sztuk walki”. Te dwa wymiary częściowo się pokrywają, ale nie są tym samym.

Sport określa czas pojedynku, techniki dozwolone i zabronione, sposób punktowania oraz zasady wyłaniania zwycięzcy. Budō ujmuje trening szerzej: jako długotrwałą praktykę opartą na powtarzaniu, etykiecie, odpowiedzialności za partnera i stopniowym poznawaniu systemu. Z tego powodu na jednej sali mogą współistnieć trening sportowy, techniczna praca nad kata i podstawami oraz zajęcia osób, które nie planują rywalizacji turniejowej.

Ukłony, japońskie komendy i określony porządek zajęć nie są dodatkiem przeznaczonym dla widowni. Organizują relacje w dojo, wyznaczają początek i koniec ćwiczenia oraz przypominają, że nawet podczas kontaktowej walki partner nie przestaje być osobą, z którą się trenuje.

Stopnie kyu i dan

System stopni pozwala porządkować materiał szkoleniowy i potwierdzać jego opanowanie na kolejnych etapach. Nie jest prostym rankingiem sprawności w walce: egzamin może obejmować technikę podstawową, poruszanie się, kata, sprawność, wiedzę oraz kumite.

Stopnie uczniowskie nazywa się kyu i liczy w dół — od 10 kyu do 1 kyu. Stopnie mistrzowskie to dan, liczone w górę od 1 dan. Biały pas oznacza osobę, która nie zdobyła jeszcze stopnia kyu.

Poniższa kolejność odpowiada systemowi IKO stosowanemu w naszym klubie. Kolorową belkę naszytą przy końcu pasa nazywa się też potocznie pagonem.

Na czarnym pasie kolejne stopnie dan oznacza się zwykle złotymi belkami lub haftem. Stopień dan nie zamyka programu szkoleniowego, lecz oznacza przejście do jego bardziej zaawansowanej części.

W systemie juniorskim stosowanym w naszym klubie dzieci przed ukończeniem 14. roku życia przechodzą w początkowej części drabinki przez dodatkowe stopnie pośrednie. Oznacza się je czerwonymi belkami, dzięki czemu materiał jednego stopnia kyu można podzielić na mniejsze etapy. Na wyższych stopniach system juniorski łączy się z wymaganiami stosowanymi wobec starszych ćwiczących.

Co oznacza „osu”

Osu jest wielofunkcyjnym zwrotem używanym w dojo. Zależnie od sytuacji może być powitaniem, potwierdzeniem przyjęcia komendy, odpowiednikiem „rozumiem” albo podziękowaniem. Nie ma więc jednego polskiego słowa, którym dałoby się je zawsze zastąpić.

W tradycji Kyokushin zwrot zapisuje się często znakami 押忍. Pierwszy z nich wiąże się z naciskaniem lub napieraniem, drugi z wytrzymywaniem i znoszeniem trudności. Na tej podstawie wyjaśnia się pojęcie osu no seishin — „ducha osu”, rozumianego jako wytrwałość i zachowanie postawy mimo presji.

Trzeba jednak odróżnić znaczenie nadane temu zwrotowi w Kyokushin od jego historycznej etymologii. Pochodzenie słowa nie jest jednoznacznie rozstrzygnięte; istnieją również teorie łączące je ze skróconymi, potocznymi formami japońskich powitań. Interpretacja „napierać i wytrzymywać” dobrze opisuje sposób rozumienia osu w Kyokushin, ale nie powinna być przedstawiana jako jedyne bezsporne wyjaśnienie językowe.

Dojo Kun — przysięga dojo

Dojo Kun to siedem zasad etycznych związanych z tradycją Kyokushin. W języku polskim przyjęła się nazwa „przysięga dojo”, chociaż japońskie słowo kun jest bliższe znaczeniowo wskazaniu, zasadzie lub pouczeniu.

Treść Dojo Kun odnosi się między innymi do kształtowania ciała i ducha, poznawania drogi sztuk walki, samodyscypliny, uprzejmości, szacunku, powstrzymywania się od przemocy, pokory oraz dążenia do mądrości i siły. Poszczególne polskie przekłady mogą różnić się słownictwem, ale zachowują ten sam ogólny układ siedmiu punktów.

Dojo Kun może być recytowane podczas uroczystego zakończenia zajęć, egzaminów, obozów lub innych wydarzeń dojo. Częstotliwość zależy jednak od tradycji konkretnego klubu i prowadzącego.

1. Będziemy ćwiczyć nasze serca i ciała dla osiągnięcia pewnego i niewzruszonego ducha.
2. Będziemy dążyć do prawdziwego opanowania sztuki karate, aby kiedyś nasze ciało i zmysły stały się doskonałe.
3. Z głębokim zapałem będziemy starać się kultywować ducha samowyrzeczenia.
4. Będziemy przestrzegać zasad grzeczności, poszanowania starszych oraz powstrzymywać się od gwałtowności.
5. Będziemy spoglądać w górę ku prawdziwej mądrości i sile, porzucając inne pragnienia.
6. Będziemy wierni naszym ideałom i nigdy nie zapomnimy o cnocie pokory.
7. Przez całe nasze życie, poprzez dyscyplinę karate, dążyć będziemy do poznania prawdziwego znaczenia drogi, którą obraliśmy.

Kyokushin w MKKK

Karate Kyokushin stanowi podstawę programu Mazowieckiego Klubu Karate Kyokushin od początku jego działalności w 1991 roku. Klub działa w strukturach IKO Kyokushinkaikan, dlatego przedstawiony wyżej system stopni i ogólny opis formuły sportowej odnoszą się do standardów tej organizacji.

Szczegółowa zawartość zajęć zależy od grupy, wieku i poziomu zaawansowania. Aktualne miejsca, godziny i podział grup znajdują się w grafiku zajęć.